woensdag 20 juni 2018

Drukproeven

Momenteel ben ik de drukproeven van mijn Friezenboek of Friese Portretten: een Vlaming ontdekt Friesland aan het nalezen en verbeteren. Hier en daar voeg ik ook nog een extra foto bij. Normaal verschijnt het boek in de loop van augustus/september.
Daarnaast zit ik te lezen in de stijlvolle en lezenswaardige biografie van Thorbecke van de hand van Remieg Aerts.

zondag 3 juni 2018

Father Charles Coughlin

Vandaag legde ik de laatste hand aan mijn biografisch opstel over de Amerikaanse priester Charles Coughlin. Het is bestemd voor het tijdschrift Tekos.
Father Coughlin was in het interbellum zowat de meest bekende radiospreker van de Verenigde Staten van Amerika. Aanvankelijk steunde hij president Roosevelt en zijn New Deal. Later werd Coughlin een van zijn ferventste tegenstanders. Met zijn gouden stem bereikte hij een luisterpubliek van ruim veertig miljoen Amerikanen. Hij ontpopte zich als een groot voorstander van Mussolini en Franco en hun fascistische regimes. Vanaf 1939 maakten het Witte Huis, de FBI en het Amerikaanse episcopaat van alle wettelijke middelen gebruik om de radiopriester monddood te maken. In april 1942 slaagden ze in hun opzet. Voor mij was zijn levensloop een ontdekking.

donderdag 31 mei 2018

Uitverkocht

Vandaag het laatste exemplaar van de Leo Vindevogel-biografie verkocht. In 2013 aanschouwde het boekwerk het daglicht.

vrijdag 25 mei 2018

Pyke Koch bis

Zopas het nieuwe jaarboek Joris van Severen, deel 22 in de reeks, mogen ontvangen met hierin mijn geïllustreerd (in kleur) opstel over Pyke Koch (p. 85-96). Andermaal een dossier dat afgewerkt is.

donderdag 24 mei 2018

Amerikaans historicus Richard Pipes overleden

Eerder deze maand, op 17 mei, overleed op 94-jarige leeftijd, de Amerikaanse historicus Richard Pipes in Cambridge (Massachusetts). In de Vlaamse pers vonden we hierover geen gebenedijd woord.
Hij werd geboren op 11 juli 1923 in het Poolse deel van de Duitse provincie Silezië. Op 16-jarige leeftijd beleefde hij de bezetting van Warschau door Duitse militaire eenheden. Tevens het signaal voor zijn ouders, van joodse komaf, om hun heil elders te gaan zoeken. Via Italië kwam de familie in de Verenigde Staten terecht waar ze in 1943 allen tot Amerikaanse staatsburgers beëdigd werden.
Richard studeerde geschiedenis aan de Harvard universiteit waar hij later, tussen 1958 en 1996, een benoeming als professor kreeg.
Professor Pipes specialiseerde zich in de Russische geschiedenis en het communisme waarover hij zo'n twintigtal gezaghebbende boeken schreef. Hiervan werden er slechts twee in het Nederlands vertaald. Steeds betoogde hij dat het Sovjet-communisme gewoon een voortzetting was van het tsarenregime maar met andere middelen en personen. Met deze stelling kwam hij onder meer in botsing met de schrijver Alexander Solzjenitsyn, die een duidelijke breuk zag tussen beide stelsels. Ook voorspelde Pipes al in de jaren 1950 de ondergang van het Sovjet-systeem. In 1980 werd hij tot speciaal adviseur inzake de USSR van president Ronald Reagan benoemd. Pipes' gloriemoment kwam in 1991 toen de Sovjet-Unie implodeerde.

donderdag 17 mei 2018

Memoires van Hans-Peter Schwarz

Zopas tekende ik in op de te verschijnen memoires van de Duitse journalist en publicist Hans-Peter Schwarz die verleden jaar overleed. De memoires Von Adenauer zu Merkel: Lebenserinnerungen eines kritischen Zeitzeugen zullen meer dan 700 blz. tellen en verschijnen eind deze maand.
Schwarz is de verdienstelijke biograaf van onder meer Ernst Jünger ("de conservatieve anarchist"), Konrad Adenauer (in twee flinke boekdelen) en van Helmut Kohl.
Zijn laatste boek verscheen enkele maanden voor zijn heengaan en draagt als titel Die neue Völkerwanderung nach Europa: über den Verlust politischer Kontrolle und moralischer Gewissenheiten. In dat boek zette Schwarz zich scherp af tegen de migratiegolven die Duitsland in 2015 overspoelden en het "Wir schaffen das"-beleid van Merkel.

vrijdag 4 mei 2018

Uitdagingen voor de politiek biograaf

Foto ADVN
Gistermiddag vond op de Kulak in Kortrijk een colloquium plaats gewijd aan de politieke biografie. Zo'n negentig deelnemers tekenden present. Sprekers waren Luc Boeva, Dieter Vandenbroucke, Anne-Marie Mreijen, Lode Wils, Bruno Cheyns en ikzelf. Het colloquium vond plaats ter gelegenheid van de schenking van een deel van mijn archief aan het ADVN waar een fonds op mijn naam gevestigd is.
Alles, buiten de geluidsinstallatie, verliep vlot. Achteraf was er een druk bijgewoonde receptie aangeboden door het ADVN en de Kulak.

woensdag 2 mei 2018

Lutherstadt Wittenberg


Gisteravond thuisgekomen van een driedaagse uitstap naar Wittenberg (70 km ten zuiden van Berlijn), samen met mijn schoonbroer en enkele familieleden. Onderweg bezochten we de thans historische gedenkplaats (Gedenkstätte) Innerdeutsche Grenze Helmstedt/Marienborn, die gedurende ruim veertig jaar de grenscontroleplaats tussen de BRD en de DDR vormde. Hier werden jaarlijks tienduizenden grensgangers door Vopo's nauwgezet, soms tot op het blote vel, gecontroleerd. Thans kun je tijdens de openingsuren overal vrij in en uit lopen. De barakken en het interieur bleven intact bewaard en geven een realistische indruk.
In Wittenberg is het uiteraard alles Luther wat de klok slaat. Het oude centrum werd zorgvuldig
gerestaureerd. Daarnaast bezochten we ook het Bauhaus-museum in Dessau.

maandag 16 april 2018

maandag 2 april 2018

De Europese dimensie van het fascisme

Decennialang waren heel wat vakhistorici en medialieden de mening toegedaan dat het fascisme een nihilistische anti-beweging was zonder werkelijke ideologie en intellectuele stamboom. Met deze opvatting was het enigszins suspect om aan het fascisme al te veel aandacht te schenken. Zelfs kwam er geen antwoord op de voorhand liggende vraag: waarom bezat dan een zogenaamde beweging zonder idealen miljoenen bezielde aanhangers?
De laatste decennia (ongeveer sinds 1990) is hier gelukkig verandering in getreden. Er ontstond een nieuwe wetenschappelijk consensus: het fascisme was een revolutionaire ideologie en beweging met een utopisch einddoel. Deze nieuwe consensus maakte een verbreding en verdieping van het fascisme-onderzoek mogelijk.
Nu heeft men ook ontdekt dat er een Europese dimensie aan het fascisme en het nationaalsocialisme vastzaten. Onder kenners was dit gegeven al geruime tijd gemeengoed. Hierover verscheen alvast een eerste studie onder de titel Fascism, Liberalism and Europeanism in the Political Thought of Bertrand de Jouvenel and Alfred Fabre-Luce van de hand van Daniel Knegt, die hierop aan de Amsterdamse universiteit doctoreerde. Een Nederlandse vertaling van zijn boek ligt niet voor.
Knegt toont overtuigend aan dat het ideaal van een verenigd Europa en de fascistische gezindheid van zijn twee hoofdfiguren onlosmakelijk met elkaar verbonden waren. Stellig is deze vaker voorkomende ideologische verbinding tussen pan-Europese en revolutionaire-fascistische (ook bijvoorbeeld bij Anton Mussert en sir Oswald Mosley) opvattingen nog onvoldoende bestudeerd werd. Oprechte wetenschappers hebben ter zake nog flink wat werk te verrichten.
(NRC-Boeken, 30 maart 2018)

zondag 11 maart 2018

Nachenius af

Vandaag heb ik besloten een punt te zetten achter mijn voorgenomen plan om een boek over Jan Coenraad Nachenius te schrijven. Het plan gaat niet door. Er is immers te weinig bruikbaar biografisch materiaal voorhanden. Na een korte pauze zal ik me op mijn Friese Portretten toeleggen.

zondag 25 februari 2018

Pyke Koch-tentoonstelling

Zelfportret met zwarte band, schilderij uit de jaren 1930
Vandaag bezocht ik met twee goede vrienden de Pyke Koch-tentoonstelling in het Centraal Museum van Utrecht. Een hoogst leerrijke tentoonstelling, veel grootser en overzichtelijker dan gedacht. Vooral interessant is de opstelling van de schilderijen van Pyke Koch (1901-1991) samen met tijdgenoten. Zo kan je als bezoeker veel makkelijker de schilderijen met elkaar vergelijken. Opvallend is dat enkele schilderijen eigendom zijn van een museum in Moskou. Koch was een perfectionist tot en met. Bij sneeuwschilderijen, zoals voetballen in de sneeuw, krijg je het koud. Een schilderij als Het wachten bezorgt je als bezoeker een zekere kilte als je het koude ijzer van de straatlantaarn van nabij bekijkt. Het glanzende leder van de mantel van een vrouwelijke figurant lijkt wel echt.
Ook wordt er aandacht besteedt aan de Verdinaso/NSB-periode van Pyke Koch. Beide onderwerpen komen aan bod in de begeleidende inleidende filmpjes. De kunstenaar werd na de oorlog enkel veroordeeld tot een jaar tentoonstellingsverbod. Wat zouden onze veroordeelde kunstenaars hiermee in hun nopjes geweest zijn.
Kortom een tentoonstelling om u tegen te zeggen. Achteraf kuierden we nog wat in de zonovergoten Utrechtse binnenstad.

donderdag 15 februari 2018

"Vlaamsch-Duitsche harmonie" door Ward Hermans

Een paar dagen geleden kon ik de hand leggen op een mooi exemplaar van de Deutsch-Flämische/Vlaamsch-Duitsche harmonie van de hand van Ward Hermans. Het tweetalige bundeltje telt 56 blz. en verscheen in juli 1943 bij uitgeverij Steenlandt in Brussel. Deze uitgeverij was vroeger in Kortrijk gehuisvest. Het is een heel verzorgde uitgave met door Ward Hermans vertaalde gedichten uit het Duits en een negental eigen gedichten. De Duitse Sudetenleider en gouwleider Hans Krebs schreef in het ten geleide onder meer: "'
Duitsch-Vlaamsche Harmonie' - dat is dit kleine bundeltje Duitsche en Vlaamsche gedichten. Zij toonen ons hoe zeer beide talen eenzelfden germaanschen wortel ontspruiten, hoe harmonisch zij zijn en hoe na en diep de Vlaming voelt wat de Duitscher zegt. Mijn Vlaamsche vriend Ward Hermans, de politieke soldaat, heeft naar zijn pen gegrepen en door eigen gedichten zoowel als door vertaalde, bewezen, hoezeer zijn germaansche ziel den samenklank eener Duitsche en Vlaamsche gevoelswereld, weergeeft".
De Harmonie-bundel moet heel zeldzaam zijn want in mijn omgeving ken ik amper twee mensen die een exemplaar bezitten. De prijs was er dan ook naar. Mijn exemplaar draagt nummer dertig van de vierhonderd gedrukte exemplaren. Hoeveel zouden er daarvan nog over zijn?

zaterdag 10 februari 2018

De Groninger Beweging

 
Tot voor kort was de Nederlandse provincie Groningen voor me een plaats waar vooral aardgas werd gewonnen. Niet iedereen was/is er mee opgezet. Want de aardgaswinning gaat immers gepaard met grondverzakkingen die heel wat schade berokkenen aan de huizen en de omgeving. Huiseigenaars zien de waarde van hun huis zienderogen afnemen. Op de kopersmarkt wil haast niemand nog investeren in de aankoop van een huis in Groningen. De leegstand is er dan ook groot. Sinds enige tijd is er onder de naam Groninger Bodem Beweging een milieugroep actief die gekant is tegen verdere aardgasexploitatie in Groningen. Met succes want de overheid draaide de aardgaswinning     voor een flink stuk terug.
Zo kwam ik, terloops, te weten dat er in de 19de en de 20ste eeuw een Groninger Beweging actief was met als leidende figuur onder meer K. ter Laan. Deze beweging ontstond naast haar buur de Friese Beweging en stelde ook het belang en het behoud van de eigen taal voorop. De Groninger Beweging streefde naar het in standhouden van haar eigen streektaal en verwees naar het Saksisch als de eigenlijke regionale taal van Groningen. Een en ander zal ik proberen nader uit te leggen in een aparte brochure die hopelijk eind volgend jaar zal verschijnen.

zondag 7 januari 2018

Wat is fascisme?

De afgelopen twee dagen las ik met veel interesse het boek van Robin te Slaa, Wat is fascisme? Oorsprong en ideologie (uitgeverij Boom, 2017). Eindelijk eens een boek waarin op onvooringenomen wijze en in een leesbare taal het fascisme vanuit alle hoeken ontleed wordt. Klaar stelt auteur dat het fascisme geen bedrijfsongeval in de Europese geschiedenis was maar onlosmakelijk verbonden is met onze cultuur en geschiedenis. Duidelijk zet Te Slaa uiteen dat het fascisme een nieuwe revolutionaire en utopische ideologie was, die na de Eerste Wereldoorlog ontstond en in korte tijd veel succes kende. Het aanduiden van het huidige rechts-populisme en het moslimfundamentalisme als fascistisch vindt auteur vrij absurd en zinloos. Het getuigt van onwetendheid en oppervlakkigheid van de zijde van de veelal linkse journalisten en opinieschrijvers.
Robin te Slaa is samen met Edwin Klijn de auteur van een omvangrijke geschiedenis van de NSB, waarvan het tweede boekdeel dit voorjaar zou moeten verschijnen.