"Curiosa Schriften", aflevering I

Sinds een goede week loopt mijn nieuwe folderslag met in de aanbieding de 2de druk van mijn boek Hitlerjeugd Vlaanderen, het boekje Hendrik Jozef Elias en het Oekraïens nationalisme en tot slot de eerste aflevering van mijn spikssplinternieuwe brochurereeks Curiosa-Schriften. Dit eerste deeltje is gewijd aan de Temsenaar, Heel Nederlander en activist Jef Hinderdael. Na de Eerste Wereldoorlog nam hij de wijk naar het Nederlandse Soest waar hij bleef wonen tot aan zijn overlijden in 1948. De aflevering telt 48 blz. in vierkleurendruk en is ruim geïllustreerd. Al zeg ik het zelf maar het is piekfijn uitgebracht. De prijs bedraagt acht euro (zonder verzendingskosten).

In een eerste fase had ik de Curiosa bedacht als een soort jaarboek van een honderdtal pagina's. Pas later besefte ik dat het uitbrengen in boekvorm (zie boekenlegger rechts) en in vierkleurendruk een eerder dure aangelegenheid zou worden. Vandaar mijn keuze om jaarlijks een paar brochures uit te brengen over telkens een enkel onderwerp. Het aantal pagina's zal variëren tussen 32 en 48 pagina's. De oplages zal ik beperken tot vijftig à 150 exemplaren. Het ligt niet in mijn bedoeling om ze in het commerciële circuit onder te brengen.

Carrie Nation en haar strijd tegen alcoholmisbruik

"Mannen, ik ben gekomen om jullie te behoeden voor het lot van een dronkenlap". Met deze woorden stormde Carrie Nation (1846-1911) op 7 juni 1900 een saloon in Kiowa, Kansas (Verenigde Staten) binnen, en sloeg de hele drankvoorraad aan diggelen. Nations' echtgenoot, een huisarts, was aan zijn problematische drankmisbruik overleden. Daardoor had Carrie Moore, aldus haar meisjesnaam, een enorme aversie ontwikkeld tegen alles wat met alcohol te maken had.

Ze zag zichzelf als door God geroepen om alcoholconsumptie te bestrijden en schuwde daarbij vandalisme niet; 'bijlpartijen' in de volksmond. Al saloons slopend trok ze door Kansas, en maakte gebruik van een bijl om maximaal resultaat te bereiken. Tevens had ze steeds een Bijbel bij de hand waaruit ze voorlas.

Ze deed dat alleen of vergezeld door een groep zingende vrouwen, die vaak ook in het bezit van een bijl of ander attribuut waren. 

Tussen 1900 en 1910 werd ze zo'n dertig keer door de politie wegens vandalisme, of 'hatchetations', zoals ze haar opruimacties pleegde te noemen, opgepakt en in een cel opgeborgen. Carrie Nation betaalde haar boetes door lezingen te geven over, uiteraard, drankmisbruik en speldjes in de vorm van een bijl te verkopen.

Maria de Langhe

Foto ADVN, collectie Jef de Langhe

In het kader van mijn biografisch onderzoek naar Jef de Langhe ontmoette ik zijn jongste zus Maria (1910-1970). Zij studeerde eind jaren 1920, begin jaren 1930 politieke en sociale wetenschappen aan de Leuvense Alma Mater. Dat leidde tot twee publicaties in boekvorm: 1) De bedrijfsraden in Duitschland (verschenen in 1932 bij de Brugse uitgeverij Excelsior), en 2) De Italiaansche "stato corporativo". De Italiaansche theoretici tegenover de fascistische werkelijkheid (in 1935 verschenen bij de Antwerpse uitgeverij De Sikkel). 

Beide uitgaven kon ik onlangs op de kop tikken. Als gevolg van de repressie week de mooie maar ziekelijke Maria na de oorlog naar Zuid-Afrika uit. Daar bouwde ze haar loopbaan verder uit maar overleed voortijdig

Nogmaals Frenssen

Na de publicatie van een Poolse karikatuur (zie 8 februari 2026) van de Antwerpse wereldverbeteraar en politicus Leo Frenssen publiceren we hierbij een andere karikatuur van hem. Ze verscheen op de omslag van het satirische Gentse tijdschrift Reinaert van 5 november 1938. Frenssens partij had toen de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen gewonnen en de burgerlijke politici voor schut gezet. In april 1939 zou hij ook tot volksvertegenwoordiger verkozen worden.

Hoofdredacteur Firmin Parasie schreef onder meer in zijn hoofdartikel: "Een Kristus-figuur, om Servaes jaloersch te maken, zoo voert Frenssen regie over zichzelf. Die brave man meent het zoo goed, zegt de volksmond. Die eerlijke sukkel, waarom zouden wij niet op hem stemmen? (...) Frenssen komt uit den hoek der war resisters, der kommunisten maar hij werkt niet voor een zoveelse internationale, wel voor eigen rekening. Kleinbedrijf dus in marxisme, geen kettingwerk voor Stalin. Al te individualistisch aangelegd, zelfs te plaatselijk Antwerpsch, om in een massabeweging thuis te zijn. Frenssen staat los van het kommunisme, want het kommunisme is Frenssen niet. Wat de Vlaamsche eisen betreft: ik ben Vlaming, zegt Frenssen. Maar den franskiljon mag geen kwaad geschieden en België is ons vaderland. Begrepen?"

Herdenking moordpartij in Abbeville

Vandaag 66 jaar geleden vond in Abbeville (Abbegem) een moordpartij plaats. Franse hysterische soldateska vermoordden er een aantal gedeporteerden uit Vlaams-België. Onder meer Joris van Severen en Jan Rijckoort behoorden tot de slachtoffers.

Exact een jaar later vond in 1941 op het Binnenhof in Den Haag een herdenking van de moord op de Verdinaso-leider plaats. Het jeugdvendel "Joris van Severen" van de NSB van Anton Mussert bracht toen een eerbetoon aan hun naamgever uit. Een moment van aandacht. Zie foto. 

(Foto Verzameling Pieter Jan Verstraete)

Biografie Hugo Schiltz

Na een dagenlange lectuur, van kaft tot kaft, kon ik gisteren de uitgebreide biografie van Eric van de Casteele, Hugo Schiltz. Homme hors catégorie. Politieke biografie (uitgeverij Ertsberg) dichtslaan. Ik besprak het boek zopas voor het digitale tijdschrift Kunsttijdschrift Vlaanderen. Geïnteresseerden kunnen het daar lezen.

Hugo Schiltz speelde een bescheiden rol in mijn leven. Als student en lid van de Vlaams-Nationale Studentenunie (met toen Reinoud d'Haese als voorzitter) woonde ik op een avond in mei 1977 in een aula van de Blandijnberg in Gent een meeting bij met Schiltz als spreker. Ik herinner me nog goed dat de man die voor mij zat, een oudere, kaalhoofdige heer, plots recht veerde en in de richting van de spreker 'Verrader!' riep. Schiltz grimlachte even en zette dan zijn betoog verder. Een deel van het publiek applaudiseerde en een kleiner deel jouwde.

Zelf wist ik nog niet voldoende -na negentien jaar in Duitsland gewoond te hebben- waarom Schiltz een verrader genoemd werd. Achteraf deed Reinoud, bijgestaan door Francis van den Eynde, me het verhaal uit de doeken. Zo leerde ik weer een nieuw aspect van de Vlaamse Beweging kennen. Achteraf ontmoette ik Hugo Schiltz nog enkele keren waarbij het slechts eenmaal tot een echt gesprek kwam.

"De vraag van de wachtmeester" door Hendrik Jozef Elias

Gisteren kon ik een punt zetten achter het inleidend hoofdstuk dat ik schreef bij de binnen afzienbare tijd te verschijnen bronnenuitgave De vraag van de wachtmeester, of de oorspronkelijke oorlogsherinneringen van de tweede leider van het VNV, Hendrik Jozef Elias. Deze oorspronkelijke memoires bevatten enkele opmerkenswaardige aanvullingen en beschouwingen op het oorlogsverhaal van het VNV. Weer een werk dat afgehandeld is en ik kan schrappen van mijn "nog te doen"-lijst.

Wellicht zal het boek in de loop van 2027 verschijnen. 

Boekenbeurs in Baasrode

(Foto Filip Duynslager)

Zaterdag ll. vond in Baasrode bij Dendermonde de eerste Boekenbeurs  "Lode van Dessel" plaats, zo genoemd naar de Vlaams-nationalist die als eerste van wal stak met een eigen Vlaamse boekenbeurs in Nijlen. In Baasrode, een initiatief van de duizendpoot Jan de Beule, kwamen zo'n paar honderd bezoekers over de vloer. De enkele tientallen standhouders, waaronder mezelf, waren na afloop allen tevreden over de opkomst en de verkoop. 'Toeristen', zij die eventjes binnenkomen en een rondje slenteren in de zaal om zich daarna te gaan laven aan de bar, waren er haast niet. Haast niemand verliet de beurs zonder een aankoop in zijn bezit.

Zelf verkocht ik vooral exemplaren van mijn nieuw boek Als de dag van gisteren en van mijn biografie over Staf de Clercq. Ook enkele exemplaren van de laatste Dwarsliggers (2022) vonden hun weg naar nieuwe bezitters. Een beurs die zeker voor herhaling vatbaar is. De mensen van het Vlaams Historisch Archief verdienen hiermee zeker een pluim.

Gesprek in Kester

Met Jean-Paul de Loecker (Foto Karl Desmet, Heemkundige Kring Gooik)

Vrijdagavond, 13 maart ll. reden we met zijn drieën vanuit Kortrijk door weer en wind naar Kester in het Pajottenland. Daar voerde ik op uitnodiging van de plaatselijke Heemkundige Kring een gesprek met voorzitter Jean-Paul de Loecker een tweegesprek over mijn recent verschenen biografie over Staf de Clercq. We begonnen om 20u05 en eindigden om 22u45.

Zicht op de aanwezigen (Foto Karl Desmet)

De zaal zat met 91 aandachtige toehoorders zowat stampvol. Het was dan ook een historische locatie waar het gesprek plaatsvond. Immers de stichter-leider van het VNV woonde vanaf het najaar van 1919 tot 1937 in Kester. Tijdens de pauze verkocht ik een aantal exemplaren van mijn tweedelige biografie. De meegebrachte folders verdwenen in een mum van tijd. Na ons gesprek was er kans tot het stellen van vragen. Daaruit bleek dat er in de streek nog steeds veel belangstelling bestaat voor de historische plaats die de nagedachtenis van Staf de Clercq er nog steeds inneemt. 

Boek over Pieter Jan Verstraete

Links de auteur-samensteller met zijn boek (foto FA) 

Gistermiddag werd in Bissegem, fusiegemeente van Kortrijk, in een zaaltje van herberg het Koningshof voor een beperkt gezelschap een boek over mij voorgesteld. Het verzorgd uitgegeven boek is van de hand van Filip Duynslager en kreeg als titel. Pieter Jan Verstraete. De Vlaams historische duizendpoot. Een bio-bibliografisch essay. In het boek worden ook zowat al mijn publicaties opgesomd, beschreven en door middel van citaten kort besproken. Het boek met flappen telt heel wat illustraties en is volledig in vierkleurendruk. 

Op de nakende boekenbeurs Lode van Dessel in Baasrode (bij Dendermonde) op 21 maart as. (10u-16u) zal het te koop aangeboden worden aan 25€. Te verkrijgen op de stand van Vlaams Historisch Archief. De oplage werd beperkt tot 150 genummerde exemplaren.

Leo Frenssen in Polen

Leo Frenssen was in de jaren 1930 een van de meest kleurrijke figuren uit de Antwerpse politieke geschiedenis. Met zijn bakfiets reed de man door de straten van Antwerpen om reclame te maken voor zijn partij, de Technokraten.

Over hem schreef ik in 2019 de korte biografie De eerste populist. Leo Frenssen, Antwerps non-conformist. Hierbij een paar citaten uit het mij toen onbekende artikel dat op 22 oktober 1938 verscheen in het Nederlandse dagblad Nieuwe Rotterdamsche Courant. Het artikel is van de hand van Emmanuel de Bom. "Frenssen, Leo, hij dien men nu zoowat overal 'den Apostel' meent te moeten noemen, 'de wilde' Frenssen is, met vijf kiezers verkozen voor den gemeenteraad. (...) Maar, dat Leo Frenssen en de zijnen nu wel en degelijk op de kussens zitten, en er niet meer kwaad zullen bedrijven dan anderen, dit staat voor mij -objectief spectator, maar meteen vriend van ieder man-van-goeden-wille- paalvast". Met dank aan Chris Ceustermans, die deze maand nog een eerste allesomvattende biografie van Filip de Pillecyn zal publiceren. 

Tot mijn grote vreugde vond ik eerder op een boekenverkoopwebstek van google de hierbij afgebeelde karikatuur van Leo Frenssen die op 6 november 1938 op de cover van een Pools tijdschrift verscheen. Een prachtige illustratie die helaas niet meer in zijn biografie kon opgenomen worden.

Nieuwe Franco-biografie

Dezer dagen kocht ik de nieuwe Franco-biografie van de hand van de Britse journalist en historicus Giles Tremlett. De volledige titel van het boek luidt: El Generalisimo Franco. Power, Violence and the Quest for Greatness. De Engelse vertaling verscheen afgelopen zomer bij uitgeverij Bloomsbury in Londen. Of de meer dan vijfhonderd pagina's omvattende biografie ook in het Duits en/of het Nederlands zal verschijnen, weet ik niet. 

Over Franco zijn al tal van biografieën verschenen. In elk geval zal ik deze gebruiken als ik later mijn eigen beknopte biografie over José Antonio Primo de Rivera zal schrijven. Het boek zal ik wel niet onmiddellijk lezen. Mijn 'karretje' met nieuwe boeken ligt immers constant vol met boeken die moeten gelezen worden. Maar ze hebben geduld. Ze komen immers allen aan de beurt.

Boekenlijstje

Overal verschijnen er thans lijstjes waarin de zogenaamde beste, leukste, spannendste, meest hilarische enz. boeken van het jaar 2025 staan opgenomen. Voor eenmaal zal ik hieraan meedoen. Hieronder een lijstje met mijn vier 'beste' boeken alfabetisch per auteur. Ik las ze met veel plezier. Uiteraard heb ik mijn Staf de Clercq. Biografie niet opgenomen.

1. Tillmann Lahme, Thomas Mann. Ein Leben. (München, dtv);

2. Geert Mak, Wisselwachter. Amerika-Europa, 1933-1945. (Amsterdam, Atlas-Contact);

3. Karim van Overmeire, Vervloekt land. In de voetsporen van de Vlaamse en Hollandse soldaten van Napoleon in Spanje en Portugal. (Antwerpen, Ertsberg);

4. Gé Vaartjes, Vleugellam. Godfried Bomans, 1913-1971. (Amsterdam, Querido Facto).

Maurits Cailliau is niet meer

Vanmorgen vernam ik het overlijden van Maurits Cailliau op 87-jarige leeftijd in Ieper. Hoewel vrienden en kennissen wisten dat hij al geruime tijd zwaar ziek was, kwam zijn overlijden op maandag, 15 december toch nog als een onaangename verrassing. Tot op hoge leeftijd was hij de spil en draaischijf van het Studiecentrum Joris van Severen. Aan de door hem uit de grond gestampte jaarboeken Joris van Severen. Zijn persoon, zijn gedachten, zijn invloed, zijn werk, die vanaf 1997 begonnen te verschijnen, besteedde hij het grootste deel van zijn tijd. Samen brengen ze een enorme stapel informatie over Joris van Severen en zijn Verdinaso.

Daarnaast was hij als non-conformist decennialang de gedreven secretaris van de stichting/genootschap Zannekin en de eindredacteur van het gelijknamige jaarboek. Deel 1 verscheen in 1977. Andere initiatieven waren onder meer de Joris van Severen Mededelingen en de ADJV-Schriften. Terecht noemde een vriend hem een "West-Vlaams werkpaard". Maurits was zijn leven lang een overtuigd Heel-Nederlander. Deze bakkerszoon begon zijn loopbaan als beroepsmilitair en werd nadien door examens ambtenaar bij het ministerie van Financiën, eerst in Brussel en daarna in zijn thuisstad.

Ik leerde Maurits in het begin van 1977 kennen. Een jaartje eerder was ik vanuit Duitsland in Ieper komen wonen. Ik werd bij hem thuis telkens gastvrij ontvangen en kreeg bij volgende bezoeken een reeks lessen over de Vlaamse Beweging, Frans-Vlaanderen, Artur Mahraun en de Heel Nederlandse gedachte. Het duurde niet lang of ik werd van dichtbij betrokken bij zijn initiatieven omtrent Joris van Severen. Ik leerde van nabij het neo-Dinaso wereldje kennen en ging een paar maal mee naar Abbeville. Naar aanleiding van een paar reisjes naar Friesland overtuigde Maurits er me van om voor het Zannekin jaarboek een vaste rubriek over Friesland te vullen. Ik heb het een paar decennia met plezier gedaan.

Het hoogtepunt van onze samenwerking lag bij de totstandkoming van de fotobiografie Joris van Severen die in 2014 verscheen. 

Aan zijn echtgenote Lutgarde en zijn familie betuig ik hierbij mijn innige deelneming.

Een week geleden: publicatie van de Staf de Clercq-biografie

Het is nu al een week geleden dat mijn tweedelige biografie over Staf de Clercq verscheen. De voorstelling ging gepaard met zeer slecht weer. Regen en regen. Dat leidde er wellicht toe dat van de 104 ingeschreven gasten er slechts 76 kwamen opdagen in het Antwerpse ADVN. Sprekers Dirk Rochtus, Bruno de Wever en Tom Cobbaert kweten zich goed van hun taak. Enkel Karl Drabbe wist van geen ophouden. De receptie begon dan ook met drie kwartier vertraging. 

De Vlaamse Beurs in Kontich was een succes en verliep schitterend. In totaal bezochten een tweehonderdtal mensen mijn kraam. Velen haalden hun boeken af en ik verkocht daarenboven nog enkele tientallen biografiestellen. 

Hieronder enkele impressies. Enkel de laatste werd in Kontich genomen. Begeleider Filip kreeg nauwelijks tijd om enkele foto's te schieten.

Links Bruno de Wever, rechts Tom Cobbaert

In gesprek met Karl Drabbe. Zittend vooraan Jos Verdoodt

Kontich 26 oktober 2025 (met dank aan FDS)

Nieuwsbrief Staf de Clercq, aflevering 5

Gisteren was het voor mij een grote dag. Een grote vrachtwagen hield halt aan onze tuinpoort om het grootste deel van de Staf de Clercq-boeken af te leveren. Vier grote paletten met goed verpakte boeken werden in een mum van tijd uitgeladen. 

Gelukkig regende het hier niet en kon ik gisteren tot zonsondergang en vanmorgen de dozen veilig onder dak brengen. Overigens ben ik blij dat alles feilloos verliep. Al schrijf ik het zelf maar ik ben dik tevreden met het resultaat. De tweedelige biografie mag gezien worden. Hiernaast en -onder enkele impressies.

Intussen zijn ook de uitnodigingen bij de drukker besteld en zullen we verder deze week de verpakkingen bestellen. Zo komt ons huis langzaam eivol te staan. 

Masspost

Vanmorgen samen met een goede vriend van me alle Staf de Clercq-folders naar de Masspost in Marke, deelgemeente van Kortrijk, gebracht. Na de afwikkeling van de nodige administratie en het betalen van een aanzienlijke som -België hanteert zowat de hoogste posttarieven van de EU- konden we alle postboxen op een container plaatsen, die nog voor de middag naar Gent vertrok. Vanaf donderdag zouden de eerste enveloppen hun doel bereiken.

Vanaf dan zal ik hopelijk dag per dag kunnen zien op hoeveel intekenaars ik zal mogen rekenen. Het worden spannende weken. Ik steek voor alle zekerheid al een kaars aan.

Hitlers fotograaf Heinrich Hoffmann

Na een ietwat langer intermezzo hervat ik thans mijn blogactiviteiten. Dat wil niet zeggen dat ik een maand gelummeld heb en niets gedaan. Zeker niet, als u dat kan geruststellen. Ik heb onder meer wat toekomstgericht werk aangevat (later meer hierover), en het weekeinde van 25-26 oktober as. helpen voorbereiden. Het weekeinde waarin de voorstelling op 25 oktober van de Staf de Clercq-biografie in Antwerpen (ADVN) zal gebeuren, en op zondag, 26 de Vlaamse Boekenbeurs in Kontich zal plaatsvinden. Het belooft voor me in elk geval een druk WE te worden.

Tijdens de afgelopen weken heb ik ook wat lectuur tot mij genomen. Zo ben ik nu begonnen aan de lezing van de pas verschenen biografie van Hitlers Fotograf Heinrich Hoffmann. Eine Biografie door Sebastian Peters. Een mooie dikke biografie van zeshonderd pagina's en goed geschreven ook. Tot weldra.

Nieuwsbrief Staf de Clercq, aflevering 4

Vorige week heb ik de blauwdruk van de biografie goedgekeurd en stuurde ik alles door naar de drukkerij. Het was wel eventjes een spannend moment toen ik op de verzendknop drukte. Allerlei gedachten vlogen door mijn geest. Thans kan ik er niets meer aan veranderen. De teerlingen zijn geworpen. Het is nu
wachten tot de boeken geleverd worden; dat zal, indien alles vlot verloopt, midden september zijn. 

Inmiddels ben ik met nieuw werk begonnen en lees ik veel onder meer achterstallige lectuur dat al een tijdje vol ongeduld op mijn leestafeltje ligt te wachten.

Nieuwsbrief Staf de Clercq, aflevering 3

Na de inhuldiging van het naambordje aan de overblijfselen van het praalgraf van Staf de Clercq werkte ik de volgende zondag gewoon verder aan het nakijken van de derde en laatste drukproeven. Deze zijn thans achter de rug. Ook de onderschriften bij de 112 fotopagina's hebben hun goed voor druk gekregen. Het omvangrijke register is eveneens klaar voor de drukker.

(Archief Johan Sirjacobs)

De speciale folder (een A4-drieluik) is op punt gesteld om naar de drukker verzonden te worden. Het is een uitgesproken mooi verzorgde folder geworden. Tevens de meest omvangrijke die naar de kandidaat-belangstellenden zal verzonden worden. Nu volgen nog enkele controles vooraleer alles naar de drukker vertrekt. Mijn bijzondere dank aan Johan Sirjacobs om dit uniek toegangskaartje van de laatste landdag op de Kesterheide ter beschikking te willen stellen.