De redding van de Weense Stephansdom in 1945

Tijdens de slag om Wenen in april 1945 werd er aan de torenspits van de wereldberoemde Stephansdom een witte vlag gehesen om het kerkgebouw te sparen. Woedend beval de bevelvoerende 'Stadtkommandant' SS-generaal Sepp Dietrich als vergelding de dom in puin te schieten. Hauptmann (kapitein) Gerhard Klinkicht weigerde echter het bevel uit te voeren. Zowel de Stephansdom, hoewel beschadigd, als Klinkicht overleefden de Tweede Wereldoorlog.

Herdenking moordpartij in Abbeville

Vandaag 66 jaar geleden vond in Abbeville (Abbegem) een moordpartij plaats. Franse hysterische soldateska vermoordden er een aantal gedeporteerden uit Vlaams-België. Onder meer Joris van Severen en Jan Rijckoort behoorden tot de slachtoffers.

Exact een jaar later vond in 1941 op het Binnenhof in Den Haag een herdenking van de moord op de Verdinaso-leider plaats. Het jeugdvendel "Joris van Severen" van de NSB van Anton Mussert bracht toen een eerbetoon aan hun naamgever uit. Een moment van aandacht. Zie foto. 

(Foto Verzameling Pieter Jan Verstraete)

Was opa lid van de NSDAP of de nazipartij?

Na de bezetting van Duitsland stalen de Amerikanen het partijkaartensysteem van de NSDAP of de nationaalsocialistische partij, en deponeerden deze in hun eigen nationaal archief. Thans werden al deze lidkaarten op het internet toegankelijk gemaakt. Het zijn er meer dan tien miljoen. Het magazine Der Spiegel onthulde in haar jongste nummer van 15 mei dat ze met AI deze documenten in een aparte makkelijk raadpleegbare databank gestopt heeft.

Nu kan dus iedere Duitser of andere belangstellende op internet nagaan of zijn grootvader/grootmoeder lid was van de NSDAP en dat liever verborgen hield. Dat zal wellicht aanleiding geven tot heel wat drama's en familieruzies. Zo is het verhaal al bekend van een neef die uitploos dat zijn grootvader in november 1938 tijdens de Reichskristallnacht de synagoge van Rheine in brand stak, en dat steeds verzwegen had. Wie zal hier nog baat bij vinden? Deze mensen zijn thans allen hoogbejaard en moeten ze hier nog voor vervolgd worden? In elk geval, liet Der Spiegel weten, lopen in sommige families de gemoederen hoog op.

De nieuwe orde tegen rokers

Hoewel pas in de jaren 1970 de kwalijke effecten van roken op de gezondheid echt doordrongen tot het grote publiek, waren de nationaalsocialisten er veertig jaar eerder als eersten al druk mee bezig. Opvallend is dat niet alleen Adolf Hitler tegen roken was, maar ook zijn collega's Francisco Franco, Benito Mussolini, Ante Pavelic en Anton Mussert. 

In de jaren dertig van vorige eeuw was al bekend dat roken kon leiden tot hart- en vaatziekten en kanker. Hitler beval als eerste staatsman in Europa een antirookcampagne: roken in openbare gelegenheden werd verboden, en overal verschenen posters en advertenties die de gevaren duidelijk maakten. Na de Duitse capitulatie in mei 1945 werd de sigaret weer populair - wat ongetwijfeld ook te maken had met de kettingrokende bevrijders en bezetters (voor wat betreft Duitsland).

Een van de meest verstokte kettingrokers was de Franse collaborateur en premier Pierre Laval maar hem kun je moeilijk een fascist of nationaalsocialist noemen. Sinds kort ben ik bezig met het schrijven van zijn biografie voor een Nederlandstalig leespubliek. 

Burgemeester van Leipzig pleegt zelfmoord

Op 18 april 1945 pleegde de burgemeester van Leipzig, Alfred Freyberg zelfmoord. Hij was 53 jaar. Een dag later bezetten de Amerikanen de stad. Wellicht vreesde Freyberg, lid van de NSDAP, door de bezetters terechtgesteld te zullen worden.

Samen met hem namen zijn vrouw, Magdalena Schwanneke (49 jaar) en hun dochter Barbara (19 jaar) een dodelijk gif in. Zoon Wilhelm Friedrich (21 jaar)
sneuvelde een jaar tevoren op 25 juli 1944 in Wit-Rusland.

Toen het gezin in het bureau van de burgemeester gevonden werd, ontstond deze iconische foto die de wereld rondging. Barbara draagt haar verpleegsteruniform.

Biografie Hugo Schiltz

Na een dagenlange lectuur, van kaft tot kaft, kon ik gisteren de uitgebreide biografie van Eric van de Casteele, Hugo Schiltz. Homme hors catégorie. Politieke biografie (uitgeverij Ertsberg) dichtslaan. Ik besprak het boek zopas voor het digitale tijdschrift Kunsttijdschrift Vlaanderen. Geïnteresseerden kunnen het daar lezen.

Hugo Schiltz speelde een bescheiden rol in mijn leven. Als student en lid van de Vlaams-Nationale Studentenunie (met toen Reinoud d'Haese als voorzitter) woonde ik op een avond in mei 1977 in een aula van de Blandijnberg in Gent een meeting bij met Schiltz als spreker. Ik herinner me nog goed dat de man die voor mij zat, een oudere, kaalhoofdige heer, plots recht veerde en in de richting van de spreker 'Verrader!' riep. Schiltz grimlachte even en zette dan zijn betoog verder. Een deel van het publiek applaudiseerde en een kleiner deel jouwde.

Zelf wist ik nog niet voldoende -na negentien jaar in Duitsland gewoond te hebben- waarom Schiltz een verrader genoemd werd. Achteraf deed Reinoud, bijgestaan door Francis van den Eynde, me het verhaal uit de doeken. Zo leerde ik weer een nieuw aspect van de Vlaamse Beweging kennen. Achteraf ontmoette ik Hugo Schiltz nog enkele keren waarbij het slechts eenmaal tot een echt gesprek kwam.

"De vraag van de wachtmeester" door Hendrik Jozef Elias

Gisteren kon ik een punt zetten achter het inleidend hoofdstuk dat ik schreef bij de binnen afzienbare tijd te verschijnen bronnenuitgave De vraag van de wachtmeester, of de oorspronkelijke oorlogsherinneringen van de tweede leider van het VNV, Hendrik Jozef Elias. Deze oorspronkelijke memoires bevatten enkele opmerkenswaardige aanvullingen en beschouwingen op het oorlogsverhaal van het VNV. Weer een werk dat afgehandeld is en ik kan schrappen van mijn "nog te doen"-lijst.

Wellicht zal het boek in de loop van 2027 verschijnen.