Carrie Nation en haar strijd tegen alcoholmisbruik

"Mannen, ik ben gekomen om jullie te behoeden voor het lot van een dronkenlap". Met deze woorden stormde Carrie Nation (1846-1911) op 7 juni 1900 een saloon in Kiowa, Kansas (Verenigde Staten) binnen, en sloeg de hele drankvoorraad aan diggelen. Nations' echtgenoot, een huisarts, was aan zijn problematische drankmisbruik overleden. Daardoor had Carrie Moore, aldus haar meisjesnaam, een enorme aversie ontwikkeld tegen alles wat met alcohol te maken had.

Ze zag zichzelf als door God geroepen om alcoholconsumptie te bestrijden en schuwde daarbij vandalisme niet; 'bijlpartijen' in de volksmond. Al saloons slopend trok ze door Kansas, en maakte gebruik van een bijl om maximaal resultaat te bereiken. Tevens had ze steeds een Bijbel bij de hand waaruit ze voorlas.

Ze deed dat alleen of vergezeld door een groep zingende vrouwen, die vaak ook in het bezit van een bijl of ander attribuut waren. 

Tussen 1900 en 1910 werd ze zo'n dertig keer door de politie wegens vandalisme, of 'hatchetations', zoals ze haar opruimacties pleegde te noemen, opgepakt en in een cel opgeborgen. Carrie Nation betaalde haar boetes door lezingen te geven over, uiteraard, drankmisbruik en speldjes in de vorm van een bijl te verkopen.

Onbekend 11-juli-gedicht uit 1921

 "Waarom bleef Breydel, ja, niet thuis? / Waarom ons niet met man en muis / Geleverd aan de Franschen?/ 't Was dan voor goed gedaan geweest / Met dat gezeur om taal en geest / En leeuwen die gaan dansen. /

't Is in de hel toch beter dan / In 't vagevuur, ontslagen van / Dat eeuwig groot verlangen / Om in den hemel eens te zijn ! ... / Men peinst er niet meer op en fijn / Gaat elk gerust zijn gangen. /

Niet waar? Mijnheer de franskiljon? / 't Is spijt dat 't nu niet anders kon. / Dat dit verdoemde Vlaamsch bleef leven / In 't heetste van zijn vagevuur. / En dat welhaast zal slaan het uur / Om hem zijn hemel te doen geven." V.D.L.

Kortrijk, 6 juli 1952

De Leeuw van Vlaanderen in het Arabisch

Cover van de Arabische vertaling

In een bijzonder lezenswaardig artikel vertelt de verdienstelijke biograaf van Hendrik Conscience, Johan Vanhecke ons dat er recent drie nieuwe vertalingen van De Leeuw van Vlaanderen (1838) zijn bijgekomen. Namelijk in het Azerbeidjaans (2023), Arabisch (2023) en dit jaar is daar een Bulgaarse vertaling bijgekomen.

Te weten dat bij ons journalisten, auteurs, dichters en literatuurwetenschappers De Leeuw... afserveren als "oubollig en onleesbaar" (aldus Bruno de Wever in zijn voorwoord). Bron: Wetenschappelijke Tijdingen, 2026/nr. 2. Het tijdschrift kan tegenwoordig gratis op het internet gelezen worden.

Maria de Langhe

Foto ADVN, collectie Jef de Langhe

In het kader van mijn biografisch onderzoek naar Jef de Langhe ontmoette ik zijn jongste zus Maria (1910-1970). Zij studeerde eind jaren 1920, begin jaren 1930 politieke en sociale wetenschappen aan de Leuvense Alma Mater. Dat leidde tot twee publicaties in boekvorm: 1) De bedrijfsraden in Duitschland (verschenen in 1932 bij de Brugse uitgeverij Excelsior), en 2) De Italiaansche "stato corporativo". De Italiaansche theoretici tegenover de fascistische werkelijkheid (in 1935 verschenen bij de Antwerpse uitgeverij De Sikkel). 

Beide uitgaven kon ik onlangs op de kop tikken. Als gevolg van de repressie week de mooie maar ziekelijke Maria na de oorlog naar Zuid-Afrika uit. Daar bouwde ze haar loopbaan verder uit maar overleed voortijdig

Andermaal Unternehmen Barbarossa

Sinds zondagochtend 3u 's nachts, nu 85 jaar geleden, ging op 22 juni 1941 Unternehmen Barbarossa van start. Het is nog steeds de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis. Hitler-Duitsland viel samen met Hongaarse, Italiaanse, Finse, Roemeense en Kroatische legers de Sovjet-Unie binnen. Later kwamen daar nog tienduizenden vrijwilligers uit zowat alle Europese landen bij.

Het groots opgezette offensief dat in mei 1945 in Berlijn eindigde, zou de wereldgeschiedenis op zijn kop zetten. De Sovjet-Unie onder Stalin kwam als grote overwinnaar uit de Tweede Wereldoorlog. Enkele jaren later stonden Amerikanen en Britten met getrokken messen tegenover hun voormalige Sovjet-bondgenoot. De Koude Oorlog zorgde voor decennialange spanningen, die thans, meer dan 35 jaar na de val van de Muur, nog steeds bestaan. 

Het laatste nummer

Met wat geluk heb ik recent de hand kunnen leggen op het laatste nummer van De Schouw, het tijdschrift van de "Nederlandsche Kultuurkamer", dat in januari 1945 verscheen. Het betrof het eerste nummer van de vierde jaargang. Daarna legde de redactie het bijltje erbij neer.

De Schouw was het paradepaardje van de Nederlandse Cultuurkamer waarvan alle kunstenaars en auteurs tijdens de bezetting lid moesten zijn, wilden ze subsidies ontvangen of publiceren. Het was een voor die tijd luxueus uitgegeven tijdschrift op groot formaat (31 x 24,5 cm) met heel wat illustraties, ook buitentekstillustraties. 

In het laatste nummer behandelt Hendrik Lindt twee redelijk onbekende componisten Leo Justinus Kauffmann en Paul Graener. Vooral professor Jan de Vries is aanwezig met een artikel over het Germaanse verlangen en een recensie van zijn eind 1944 verschenen bundel Het herwonnen verleden. Opstellen en voordrachten door A.B. Roels. Verder bevat het nummer artikels over het
17de eeuwse huis dat gelegen was aan de Korte Vijverberg 3 in 's Gravenhage met een rist foto's van de verbouwingen, en een bijdrage van E.C.G. Brunner over de samenhang tussen de bevolkingen van Nederland en het Duitse Rijk. Een beschouwing over muziekesthetica, de portamento, van de hand van Frank Delboy sluit het nummer af, dat in totaal 28 blz. telt. Uit niets blijkt dat het laatste nummer in volle oorlog verscheen. 

Een Hongaar schrijft over de Vlaamse Beweging

Tijdens mijn wereldwijde digitale zwerftochten op zoek naar het goede boek kwam ik onlangs in Boedapest, hoofdstad van Hongarije, terecht. Ik kwam er het boek Flamandok és Vallonok of "Vlamingen en Walen" tegen en kocht het dadelijk. Het boek verscheen in 1986 en is een historisch-politiek essay van de in zijn land bekende historicus Karsai Laszlo, in het Hongaars wordt eerst de familienaam geschreven, gevolgd door de voornaam. Bij ons zou het Laszlo Karsai zijn.

Het boek verscheen bij de toenmalige Hongaarse staatsuitgeverij Kossuth Könyvkiado, en biedt in 200 blz. een beknopte en kritische analyse van de historische, economische en sociaal-culturele wortels van de Belgische communautaire strijd. Voor een Hongaars publiek tijdens de laatste jaren van het socialistische tijdperk -schrijver kon het niet weten-, biedt het boek een zeldzaam neutrale, niet-marxistische blik op de complexe westerse politiek. 

Karsai slaagt erin om de Belgische taalstrijd te ontleden, niet als een simpel taalkundig probleem maar als een complex product van veranderende economische structuren en klassenbelangen. Zo beschrijft Karsai de taalwetten van 1932 als een formele erkenning dat het Franstalige assimilatiemodel in Vlaanderen definitief gefaald had. Veel aandacht besteedt hij ook aan het VNV van Staf de Clercq en Rex van Léon Degrelle.