Gesprek in Kester

Met Jean-Paul de Loecker (Foto Karl Desmet, Heemkundige Kring Gooik)

Vrijdagavond, 13 maart ll. reden we met zijn drieën vanuit Kortrijk door weer en wind naar Kester in het Pajottenland. Daar voerde ik op uitnodiging van de plaatselijke Heemkundige Kring een gesprek met voorzitter Jean-Paul de Loecker een tweegesprek over mijn recent verschenen biografie over Staf de Clercq. We begonnen om 20u05 en eindigden om 22u45.

Zicht op de aanwezigen (Foto Karl Desmet)

De zaal zat met 91 aandachtige toehoorders zowat stampvol. Het was dan ook een historische locatie waar het gesprek plaatsvond. Immers de stichter-leider van het VNV woonde vanaf het najaar van 1919 tot 1937 in Kester. Tijdens de pauze verkocht ik een aantal exemplaren van mijn tweedelige biografie. De meegebrachte folders verdwenen in een mum van tijd. Na ons gesprek was er kans tot het stellen van vragen. Daaruit bleek dat er in de streek nog steeds veel belangstelling bestaat voor de historische plaats die de nagedachtenis van Staf de Clercq er nog steeds inneemt. 

Hindenburgdamm

De elf kilometer lange Hindenburgdamm verbindt het Noord-Friese eiland Sylt, een van de grootste van het Duitse deel van de Waddenzee, met het vasteland van de deelstaat Schleswig-Holstein. De werken aan deze dam duurden vier jaren en waren voor de Weimarer republiek een prestigeproject. In totaal werkten er 1500 arbeiders eraan. Op 1 juni 1927 werd de gloednieuwe spoorwegverbinding, waarvan 8.10 km door de Waddenzee loopt, feestelijk ingereden.

De dam werd genoemd naar de toenmalige Duitse president Paul von Hinderburg. De treinrit over de dam duurt een kwartier terwijl vroeger het veerpont er een paar uur over deed. Voor toeristen niet alleen een attractie maar ook heel wat tijdgewin om op Sylt te geraken. Vooral als er een stevige bries staat, slaan de golven tot aan de spoorlijn. Oorspronkelijk bestond de verbinding uit een spoor, in de jaren 1950 kwam er een spoorlijn bij. Vanaf toen werden er ook autowagons in gebruik genomen.

Vanaf de jaren 1970 poogde links de Hindenburgdamm een andere naam te geven. Hindenburg was immers de president die eind januari 1933 Adolf Hitler tot kanselier had benoemd. Alle pogingen daartoe -enkele voorgestelde naamsveranderingen waren: Sylt-Damm, Friedens-Damm en Nordfriesland-Damm)- 
stootten echter tot nu toe op het veto van de Deutsche Bahn, die eigenaar is van de spoorwegdam. Het is goed dat de oorspronkelijk historische naamgeving bewaard blijft.

Boek over Pieter Jan Verstraete

Links de auteur-samensteller met zijn boek (foto FA) 

Gistermiddag werd in Bissegem, fusiegemeente van Kortrijk, in een zaaltje van herberg het Koningshof voor een beperkt gezelschap een boek over mij voorgesteld. Het verzorgd uitgegeven boek is van de hand van Filip Duynslager en kreeg als titel. Pieter Jan Verstraete. De Vlaams historische duizendpoot. Een bio-bibliografisch essay. In het boek worden ook zowat al mijn publicaties opgesomd, beschreven en door middel van citaten kort besproken. Het boek met flappen telt heel wat illustraties en is volledig in vierkleurendruk. 

Op de nakende boekenbeurs Lode van Dessel in Baasrode (bij Dendermonde) op 21 maart as. (10u-16u) zal het te koop aangeboden worden aan 25€. Te verkrijgen op de stand van Vlaams Historisch Archief. De oplage werd beperkt tot 150 genummerde exemplaren.

Leo Frenssen in Polen

Leo Frenssen was in de jaren 1930 een van de meest kleurrijke figuren uit de Antwerpse politieke geschiedenis. Met zijn bakfiets reed de man door de straten van Antwerpen om reclame te maken voor zijn partij, de Technokraten.

Over hem schreef ik in 2019 de korte biografie De eerste populist. Leo Frenssen, Antwerps non-conformist. Hierbij een paar citaten uit het mij toen onbekende artikel dat op 22 oktober 1938 verscheen in het Nederlandse dagblad Nieuwe Rotterdamsche Courant. Het artikel is van de hand van Emmanuel de Bom. "Frenssen, Leo, hij dien men nu zoowat overal 'den Apostel' meent te moeten noemen, 'de wilde' Frenssen is, met vijf kiezers verkozen voor den gemeenteraad. (...) Maar, dat Leo Frenssen en de zijnen nu wel en degelijk op de kussens zitten, en er niet meer kwaad zullen bedrijven dan anderen, dit staat voor mij -objectief spectator, maar meteen vriend van ieder man-van-goeden-wille- paalvast". Met dank aan Chris Ceustermans, die deze maand nog een eerste allesomvattende biografie van Filip de Pillecyn zal publiceren. 

Tot mijn grote vreugde vond ik eerder op een boekenverkoopwebstek van google de hierbij afgebeelde karikatuur van Leo Frenssen die op 6 november 1938 op de cover van een Pools tijdschrift verscheen. Een prachtige illustratie die helaas niet meer in zijn biografie kon opgenomen worden.

Tentoonstelling Dr. Borms en Staf de Clercq

Gisteren woonde ik met enkele vrienden de opening bij van de tentoonstelling "Dr. Borms en Staf de Clercq". De tentoonstelling is nog tot 13 juni te bezichtigen in het Bormshuis in de Antwerpse Volksstraat 30. Het geheel brengt een bescheiden maar verzorgd overzicht van de landdagen die in de jaren 1920 en een deel van de jaren 1930 plaatsvonden op de Kesterheide, waar het echtpaar De Clercq een lap grond bezat.

In de eerder spaarzaam uitgebrachte catalogus bij de tentoonstelling publiceerde ik een bijdrage waarin ik de historiek van de landdagen schets. Te verkrijgen op de tentoonstelling zelf. Deelname in de onkosten vijf euro. De aantrekkelijke affiche is in vierkleurendruk uitgevoerd.

De ondergang van de "Wilhelm Gustloff" of de grootste scheepsramp ooit

Nu 81 jaar geleden, op 30 januari 1945, zonk het Duitse kruisvaartschip de Wilhelm Gustloff, op weg naar de havenstad Kiel, met meer dan 10.000 passagiers (vooral vrouwen en kinderen) aan boord in de golven van de ijskoude Oostzee. Het 208 meter lange schip werd getroffen door drie torpedo's afkomstig van de Sovjet-duikboot S 13 en dat vanop 700 meter afstand. Het zonk in amper enkele minuten tijds. Meer dan 9300 mensen verdronken hierbij. Meteen was het de grootste scheepscatastrofe uit de wereldgeschiedenis.

De duikbootkapitein Alexander Marinesko hield geen rekening met de internationale regels: het reusachtige schip voer geen zigzagkoers maar volgde een rechte lijn; verder was het verlicht en toonde het de kenmerken van een hospitaalschip. Met dit alles hield de ijdele en drankzuchtige Sovjet-commandant geen rekening. Hij wilde enkel maar zoveel mogelijk Duitsers ('Hitleristen') naar de dieperik zenden. Zijn oversten namen zijn optreden bij thuiskomst niet in dank af. Marinesko werd gedegradeerd en vertoefde enkele jaren in een goelagkamp. In 1963 overleed de man. Het was uitgerekend Gorbatsjov die hem later in eer herstelde en hem tot Held van de Sovjet-Unie uitriep.

Doordat de Gusloff razendsnel zonk was er onvoldoende tijd om alle reddingsboten uit te zetten. Aan boord en in het water speelden zich verschrikkelijk tragedies af. Duitse escorteschepen slaagden er in om nog 934 mensen uit het ijskoude water te redden. Allen waren ze onderkoeld. 

De latere Nobelprijswinnaar voor Literatuur Günter Grass publiceerde in 2002 zijn pakkende novelle Im Krebsgang, gewijd aan de ondergang van de Wilhelm Gustloff.

De "Grüne Woche" in Berlijn

Nog steeds vindt in Berlijn, eind januari/begin februari de zogenaamde internationale Grüne Woche of Groene Week plaats. Dit jaar viert de organisatie haar honderdste verjaardag. Deze jaarlijkse manifestatie van land- en tijdbouw ontstond in 1926 en bood de bezoekers een inkijk op de nieuwste ontwikkelingen en mogelijkheden op het gebied van de hierboven vermelde teelten en exploitatiemachines. Enkel tijdens de jaren 1940-1948 werd de tentoonstelling omwille van de oorlog en de eerste naoorlogse jaren geschorst.

De naam 'Grüne' had geen uitstaans met het feit dat tuinbouwers en boeren fervente natuurliefhebbers waren. Enkel droegen tal van bezoekers en aanwezige standhouders wegens de winterkou een groene loden wintermantel. Het symbool van de Groene Week vormen twee in elkaar verstrengelde gersthalmen.

Naar aanleiding van de 50ste verjaardag verscheen een bijzondere postzegel

Tot aan de Oekraïens-Russische oorlog in 2022 (tot op heden) bezat Rusland een
van de grootste standen.