De nieuwe orde tegen rokers

Hoewel pas in de jaren 1970 de kwalijke effecten van roken op de gezondheid echt doordrongen tot het grote publiek, waren de nationaalsocialisten er veertig jaar eerder als eersten al druk mee bezig. Opvallend is dat niet alleen Adolf Hitler tegen roken was, maar ook zijn collega's Francisco Franco, Benito Mussolini, Ante Pavelic en Anton Mussert. 

In de jaren dertig van vorige eeuw was al bekend dat roken kon leiden tot hart- en vaatziekten en kanker. Hitler beval als eerste staatsman in Europa een antirookcampagne: roken in openbare gelegenheden werd verboden, en overal verschenen posters en advertenties die de gevaren duidelijk maakten. Na de Duitse capitulatie in mei 1945 werd de sigaret weer populair - wat ongetwijfeld ook te maken had met de kettingrokende bevrijders en bezetters (voor wat betreft Duitsland).

Een van de meest verstokte kettingrokers was de Franse collaborateur en premier Pierre Laval maar hem kun je moeilijk een fascist of nationaalsocialist noemen. Sinds kort ben ik bezig met het schrijven van zijn biografie voor een Nederlandstalig leespubliek. 

Het Helle-incident

Na de bezetting van Albanië door de Italianen van Mussolini in april 1939 namen de spanningen tussen Griekenland en Italië zienderogen toe. Herhaaldelijk kwam het tot incidenten over en weer. Op 15 augustus 1940 -de Duce had inmiddels de oorlog verklaard aan Frankrijk en Groot-Brittannië- zonk onder mysterieuze omstandigheden de Griekse kruiser Helle, dat voor anker lag bij het eilandje Tinos in de Egeïsche Zee. 

In het wrak werden fragmenten van Italiaanse torpedo's aangetroffen. Nochtans ontkende Italië bij hoog en
laag iedere betrokkenheid. Later bleek dat de Italiaanse duikboot Delfino het Griekse oorlogsschip aangevallen had. Pas op 28 oktober 1940 verklaarde Italië de oorlog aan Griekenland. Naar aanleiding van de tiende verjaardag publiceerden de Griekse posterijen een speciale gedenkzegel. 

Mussolini: "de goede dictator"

 Tijdens de afgelopen week las ik onder meer het boek Fascisme en de goede dictator: oordelen en dwalingen van de Nederlandse pers (1920-1940) geschreven door de mij onbekende Hans Geleijnse. Het boek verscheen afgelopen herfst bij uitgeverij Verloren en kost 20 euro. Ik kende het boek dat 180 pagina's telt, nog niet. Wellicht ook omdat ik er nog geen recensies van vond. Zelf diende ik het boek bij de uitgever te bestellen. Volgens de boekhandel was het zogezegd nog niet verschenen.

Het boek is een persstudie en geeft een vrij goed beeld over hoe het Italiaanse fascisme en zijn voorman Benito Mussolini in de Nederlandse pers onthaald werd. Met uitzondering van de extreemlinkse pers was deze ontvangst kritisch maar in
het algemeen vrij goed te noemen. Her en der werd het fascistische staatsmodel nogal sceptisch bekeken maar over Benito Mussolini was het Nederlandse journalistenlegertje wel best te spreken. Zelfs toen de jaren 1930 vorderden en er steeds negatiever over het fascisme bericht werd. Harde maatregelen en politieke moorden en/of veroordelingen op en van politieke tegenstanders werden de Duce vrij vlug vergeven. Nog in 1940 bleef het beeld over hem in de pers positief.

Jammer dat het boek enkele foutjes bevat en verstoken is van een register.