Eric Defoort is niet meer

Dit weekeinde overleed historicus-bibliothecaris (later politicus) Eric Defoort. Ik bewaar heel wat persoonlijke herinneringen aan hem. Ik leerde hem kennen als student geschiedenis (1977/1978) aan de Kulak in Kortrijk toen hij er bibliothecaris was. Met hem, een onverbeterlijk kettingroker, voerde ik enkele gesprekken. Hij was op dat ogenblik bezeten door Joris van Severen over wie hij later een biografisch essay wenste te schrijven. Het is er nooit van gekomen. Van Severen had hij via Charles Maurras, over wie zijn schitterend doctoraal proefschrift handelde, leren kennen. Zijn proefschrift over de leider van de Action Française was in 1978 in boekvorm verschenen. Tevens zijn meest omvangrijke boek. Later vatte hij geen boekprojecten van langere adem meer aan. Om de twee à drie jaar diende Eric, ongedurig als hij was, een ander project om handen te hebben. Daarvoor zette hij zich dan ook ten volle in. Kenmerkend was zijn nogal barokke taalgebruik.
Nadien leerde ik hem in 1980/1981 toen hij 'huisbewaarder' van Huize Robrecht van Kassel in Komen was, beter kennen. Eric zat op dat ogenblik volop in de scheidingsprocedure van zijn eerste huwelijk en had een voorlopig onderkomen nodig. Nadien vonden J.-P. Dewijngaert en ik in zijn kamers twee volle kartons met archivalia over abbé Jean-Marie Gantois terug. Hij had toen het plan om een omvangrijke biografie over de Frans-Vlaamse voorman te schrijven. Buiten enkele artikels in het jaarboek De Franse Nederlanden en een paar Kulak-papers is ook dat opzet op sterk water geplaatst geworden. De kartons bezorgden we terug aan de Kulak. Inmiddels is het nog steeds wachten op een historische Gantois-biografie.
Later ontmoette ik nog talloze malen Eric Defoort op boekvoorstellingen, colloquia, lezingen, op de trein... Telkens voerden we een kort gesprek. Later toen hij in de politiek stapte, verslapten de contacten.
Hij was wat je noemt een francofiele flamingant die zonder meer hele passages van bepaalde Franse auteurs (zoals Pierre Drieu la Rochelle) uit het hooft kon citeren. Zonder meer een bijzondere persoonlijkheid.

Peter van Straaten overleden

Gisteravond vernam ik dat de door mij op handen gedragen tekenaar Peter van Straaten op 81-jarige leeftijd op 8 december overleed. Zijn scheurkalenders maakten al sinds een paar decennia deel uit van ons dagelijks leven. Hij was immers het meest bekend met zijn niet-actuele tekeningen van het dagelijks leven. Zijn weekagenda's, met telkens een selectie van zijn beste tekeningen, deden al jarenlang dienst voor mijn planningen. Ik bewaar ze als een kostbaar goed. In 1958 debuteerde Peter van Straaten als tekenaar van de Nederlandse krant Het Parool. Bij ons werkte hij jarenlang mee aan het mediablad Humo. Zijn heengaan laat een grote leemte na in de cartoonwereld.

Tien jaar NSB, 1931-1941

Naar aanleiding van de tiende verjaardag van de Nederlandse Nationaal Socialistische Beweging van Anton Mussert verscheen in de zomer van 1942 het voor die tijd fraai uitgegeven gedenkboek, op groot formaat, Voor volk en vaderland. Ik bezat al een exemplaar van de tweede uitgebreide druk van februari 1943 met stofomslag. Thans kon ik de hand leggen op de veel zeldzamere Oostfronteditie met stofomslag van het boekwerk. Het boekje meet 15 x 10,5 cm en werd in 1943 en 1944 aan alle Nederlandse NSB-Oostfrontvrijwilligers meegegeven. Alvast een heel leuke aanwinst voor mijn bibliotheek.
De illustraties hierbij tonen het boekje met (links) en zonder stofomslag (rechts).

Theo van Gogh krijgt biograaf

De op 2 november 2004 in Amsterdam door een moslim gruwelijk vermoorde Theo van Gogh
(°1957) heeft zijn biograaf gevonden. De Neder-landse historicus Jaap Cohen streeft er naar om in 2020 klaar te zijn met zijn biografie over de regis-seur, acteur, columnist en boven alles rebelse non-conformist die Van Gogh was. Aan de Nederlandse pers liet hij weten dat "ik dit boek graag wil maken. Omdat de familie van Theo van Gogh interessant is, er veel mooi materiaal van en over hem is en je er een goed tijdsbeeld aan kan koppelen. Van Gogh heeft veel gezichten. Hij stond bekend enerzijds als grof, en anderzijds gul. Juist de rol van de vrijheid van meningsuiting die aan het schrijven van deze biografie verbonden is, interesseert me. Dat zal ook het hoofdthema van mijn boek worden. Ik weet dat het een wespennest is, maar ik denk dat ik er op een integere manier mee kan omgaan". Biografie waarnaar we alvast uitkijken.
Hiernaast de prachtige tekening op de cover van "The Economist" van 19 november 2016.

Ian McEwan: schrijver en non-conformist

De 68-jarige Britse auteur Ian McEwan, schrijver van vijftien romans en talrijke columns, is een non-conformist in hart en nieren. Hij was een van de weinige auteurs die de verkiezing van Donald Trump steunde. Zijn motto luidt: "Pessimisme is heerlijk. Het is de blauwdruk van het intellectuele leven". Aan de zaterdagse bijlage van het NRC-Handelsblad van
5 november ll. Het Blad verklaarde hij onder meer het volgende: "Het is zorgelijk wat de EU te wachten staat en dat is toch voor een belangrijk deel de schuld van de linkse partijen. Neem bijvoorbeeld de houding die Nederland aannam in de kwestie rondom Ayaan Hirsi Ali. Ik denk dat Nederland zich daarin schandalig heeft opgesteld. Ze kwam op voor vrouwenrechten, maar haar kritiek op de islam werd door de links-liberale partijen weggezet als racisme. Dat was een politieke correctheid die typerend is voor wat er nu gebeurt. Ik weet dat de visie is verschoven, maar elke vorm van kritiek te zien als racisme, heeft averechts uitgepakt. De vrouwen voor wie Hirsi Ali opkwam, hebben niets aan die correctheid gehad, geen enkele onderdrukte vrouw trouwens. Rechtse, nationalistische partijen konden daardoor met die ideeën aan de haal. Linkse partijen hebben gewone vragen die pasten binnen de mensenrechten laten
liggen. Zolang linkse partijen bang zijn voor racisme, bewijzen ze mensenrechten geen dienst, en voeden ze de nationalistische partijen. (...) Het pessimisme over de toekomst neemt de overhand".

Boek Houston Stewart Chamberlain

Gisterochtend bracht de efficiënte Nederlandse post me de eerste exemplaren van mijn nieuw boek: Houston Stewart Chamberlain: rassenideoloog en wegbereider van het nationaalsocialisme. Het boek, uitgegeven door Aspekt, is het resultaat van meer dan twintig jaar verzamelen en lectuur. Wereldwijd is het de derde biografie die aan deze "gecultiveerde Engelse gentleman" en vriend van keizer Wilhelm II gewijd wordt. Eerder verscheen er een Engelstalige (1981) en een Duitse (2015) biografie over hem. Tot nu toe verscheen er zo goed als niets over hem in het Nederlands. Het boek was voor me een werk van langere adem. Ik ben thans benieuwd hoe het boek zal onthaald worden.
Het telt 210 blz. en een vijftigtal illustraties. Houston Stewart Chamberlain is zowel bij me als in de boekhandel verkrijgbaar. Boekhandelsprijs: 23,95 €

Joris van Severen in The Times Literary Supplement

Zopas rondde ik mijn artikel voor het Joris van Severen-jaarboek 2017 af. Mijn bijdrage handelt over de ophefmakende recensie die op 10 november 1966 in het gezaghebbende boekenblad The Times Literary Supplement verscheen. In Vlaams-nationale en Verdinaso-kringen werd toen met een beschuldigende vinger naar Mark Grammens, hoofdredacteur van De Nieuwe, gewezen. Wist men toen dat de eigenlijke schrijver van het lange stuk Oxford-professor en francofiel Richard Cobb was. Pas na diens overlijden
kwam de waarheid aan het licht. Over dat alles en nog veel meer handelt mijn artikel.
Inmiddels bezorgde mijn Kortrijkse drukker me de nieuwe Leesfolder, nr. 6 in de reeks, handelend over Ottomar Anton. Alsook mijn nieuwe Altringer-brochure (nr. 7) over de Gentse filosoof en professor Herman de Vleeschauwer. Beide publicaties worden begin volgend jaar verspreid.